EGR valfi, egzoz gazının belirli bir bölümünü motorun emme tarafına yeniden yönlendiren sistemin akış kontrol parçasıdır. EGR, İngilizce “Exhaust Gas Recirculation” ifadesinin kısaltmasıdır ve egzoz gazı devridaimi anlamına gelir.
Bu sistem, yanma sırasında oluşan azot oksitlerin azaltılmasına yardımcı olur. Yalnızca dizel motorlarda kullanılmaz; bazı benzinli motorlarda da bulunur. Valfin yapısı, konumu ve çalışma koşulları motor tasarımına göre değişir.
Egzoz Gazı Neden Motora Geri Gönderilir?
Yanma sırasında yüksek sıcaklıklar, azot oksit oluşumunu artırır. Egzoz gazının kontrollü miktarda emme havasına katılması, silindirdeki gaz karışımının özelliklerini değiştirerek yanmanın en yüksek sıcaklığını düşürmeye yardımcı olur.
Buradaki amaç, egzoz gazını filtrelemek veya motora daha fazla temiz hava göndermek değildir. Sistemin temel görevi, yanma koşullarını etkileyerek belirli zararlı emisyonların oluşumunu azaltmaktır.
Bu nedenle EGR valfi ile partikül filtresi aynı işi yapmaz. EGR yanma sürecini etkilerken partikül filtresi egzoz hattındaki parçacıkları tutar. Aynı araçta birlikte bulunmaları, birbirlerinin yerine geçebilecekleri anlamına gelmez.
EGR Valfi Nasıl Çalışır?
Motor kontrol ünitesi; motor devri, yük ve sıcaklık gibi bilgileri değerlendirerek ne kadar egzoz gazının geri gönderileceğini belirler. EGR valfi, bu talebe göre gaz geçişini artırır, azaltır veya keser.
Valfin sürekli aynı açıklıkta çalışması beklenmez. Rölanti, hızlanma ve farklı yük koşullarındaki çalışma biçimi motorun tasarımına bağlıdır. Bütün araçlar için “Şu devirde açılır, şu devirde kapanır” şeklinde tek bir kural verilemez.
Sistemde elektrikle kumanda edilen veya vakumla çalışan valfler bulunabilir. Tasarıma göre konum sensörleri, hava ölçümü ve diğer kontrol elemanları da devridaimin yönetilmesinde görev alır.
EGR Soğutucusu Ne İşe Yarar?
Bazı sistemlerde egzoz gazı, emme tarafına ulaşmadan önce bir soğutucudan geçirilir. Gazın sıcaklığının düşürülmesi, yanmanın tepe sıcaklığını azaltma etkisini güçlendirebilir.
EGR valfi akış miktarını düzenlerken EGR soğutucusu gazın sıcaklığını düşürür. Birbirleriyle bağlantılı çalışsalar da görevleri farklıdır.
Bazı tasarımlarda gazın soğutucuyu atlamasını sağlayan bir geçiş yolu da bulunur. Bu düzen, motorun ısınma aşaması gibi farklı çalışma koşullarında kullanılır. Bu nedenle EGR sistemi yalnızca görünür durumdaki valften ibaret değildir.
EGR Arızası Hangi Belirtilere Yol Açabilir?
Valfin sıkışması, gerektiğinde kapanmaması veya gaz geçişinin sınırlanması motorun çalışmasını etkileyebilir. Düzensiz rölanti, hızlanırken sarsıntı, güç kaybı ve motor arıza lambasının yanması görülebilecek belirtiler arasındadır.
Bu şikâyetler tek başına EGR arızasını kanıtlamaz. Ateşleme, yakıt beslemesi, hava kaçakları veya başka sensör sorunları da benzer sonuçlar oluşturabilir. Özellikle devir değişimleri varsa Rölanti Dalgalanması Neden Olur? Neler Kontrol Edilmeli? yazımızdaki diğer olasılıklar da değerlendirilmelidir.
Servise başvururken sorunun motor soğukken mi, ısındıktan sonra mı veya hızlanma sırasında mı ortaya çıktığını belirtmek yararlıdır. Bu bilgiler, yapılacak testleri yönlendirebilir.
Arıza Kodu Çıkınca EGR Valfi Değiştirilmeli mi?
EGR ile ilgili bir arıza kaydı, doğrudan valfin değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez. Kablolar, soketler, vakum hatları ve tıkalı geçişler de sistemin beklenen şekilde çalışmasını engelleyebilir.
Teşhiste arıza kayıtlarıyla birlikte çalışma verileri ve uygun kumanda testleri değerlendirilmelidir. Valfin elektriksel ölçümlerinin normal çıkması, mekanik olarak serbest hareket ettiğini her zaman göstermez.
Okunan kodun genel açıklamasına Autobioca Garaj OBD Araç Arıza Kodu Sorgulama üzerinden bakabilirsiniz. Kod açıklaması, araç üzerinde yapılacak kontrollerin yerine geçmez.
Temizlik veya değişim kararı, sorunun kaynağı belirlendikten sonra verilmelidir. Elektriksel arızayı temizlikle gidermek mümkün değildir. İşlem sonrasında sistemin çalışması ve başlangıçtaki şikâyetin giderilip giderilmediği yeniden kontrol edilmelidir.
