Marş motoru, içten yanmalı motorun çalışmaya başlaması için gereken ilk dönme hareketini sağlayan elektrik motorudur. Aküden aldığı enerjiyle motorun krank milini döndürür. Böylece pistonlar hareket eder ve yanmanın başlayabileceği çalışma koşulları oluşur.
Günlük kullanımda “marş dinamosu” olarak da adlandırılır. Alternatörle karıştırılabilse de görevleri farklıdır. Marş motoru elektrik enerjisini mekanik harekete dönüştürürken alternatör, motorun hareketinden yararlanarak elektrik üretir.
Marş Motoru Araçta Nerede Bulunur?
Marş motoru genellikle motor ile şanzımanın birleştiği bölgeye yakın konumlandırılır. Bu yerleşimin nedeni, üzerindeki küçük dişlinin motorun volanına veya otomatik şanzımanlı araçlardaki tahrik plakasına bağlı çember dişliye ulaşabilmesidir.
Tam konumu motorun yerleşimine ve aracın tasarımına göre değişir. Bazı araçlarda üstten görülebilirken bazılarında erişim için başka parçaların sökülmesi gerekir. Bu nedenle yalnızca dışarıdan bakarak parçanın durumunu değerlendirmek çoğu zaman mümkün değildir.
Marşa Basıldığında Neler Olur?
Sürücü anahtarı marş konumuna çevirdiğinde veya çalıştırma düğmesine bastığında, gerekli koşullar sağlanıyorsa marş sistemi etkinleştirilir. Otomatik araçlarda uygun vites konumu, bazı araçlarda ise fren veya debriyaj pedalına basılması bu koşullar arasındadır.
Gelen komutla marş otomatiği olarak bilinen solenoid devreye girer. Geleneksel sistemlerde bu parça, küçük marş dişlisinin çember dişliyle kavraşmasını sağlar ve elektrik motoruna yüksek akım taşıyan devreyi kapatır.
Marş motoru döndüğünde hareket dişliler üzerinden krank miline aktarılır. Yakıt ve ateşleme gibi diğer sistemler de düzgün çalışıyorsa motor kendi gücüyle çalışmaya başlar. Marş motorunun görevini yapması, motorun mutlaka çalışacağı anlamına gelmez.
Motor Çalışınca Marş Motoruna Ne Olur?
Motor kendi gücüyle çalışmaya başladıktan sonra marş motorunun görevi sona erer. Marş komutu kesilir ve dişli, çember dişliden ayrılır. Mekanizmadaki tek yönlü kavrama da motorun yükselen devrinin marş motorunu aşırı hızlandırmasına karşı koruma sağlar.
Marş motoru kısa süreli çalışmaya göre tasarlanmıştır. Uzun süre kesintisiz marşa basılması, yüksek elektrik akımı nedeniyle aşırı ısınmasına yol açabilir. Çalıştırma denemelerinin süresi ve denemeler arasındaki bekleme için aracın kullanım kılavuzu esas alınmalıdır.
Motor zaten çalışırken yeniden marş verilmemelidir. Bazı araçlarda bunu önleyen elektronik korumalar bulunsa da bütün sistemlerin aynı korumaya sahip olduğu varsayılmamalıdır.
Marş Motoru ile Alternatörün Farkı Nedir?
Marş motoru, motor henüz çalışmıyorken aküde depolanan enerjiyi kullanır. Alternatör ise motor çalışırken elektrikli donanımların beslenmesine ve akünün şarj edilmesine katkı sağlar. Geleneksel araçlarda bu iki görev ayrı parçalar tarafından yerine getirilir.
Akü, marş motoru ve alternatör birbiriyle ilişkilidir. Şarj sistemi aküyü yeterince dolduramazsa sağlam bir marş motoru da gereken hızda dönemeyebilir. Bu nedenle yavaş marş durumunda akünün zayıfladığını gösteren belirtiler de değerlendirilmelidir.
Bazı hibrit ve hafif hibrit araçlarda çalıştırma ve elektrik üretme görevleri marş jeneratörü gibi farklı düzenlerle yürütülebilir. Geleneksel marş motoru ve alternatör yapısı bütün araçlarda aynı değildir.
Marş Dönmüyorsa Parça Mutlaka Arızalı mıdır?
Marşın hiç dönmemesi, yavaş dönmesi veya yalnızca tık sesi duyulması doğrudan marş motorunun bozulduğunu kanıtlamaz. Akünün durumu, kutup başları, şase bağlantıları, güç kabloları ve çalıştırma komutu birlikte kontrol edilmelidir.
Marş motorunun sesi duyulduğu hâlde motorun dönmemesi ise dişli veya kavrama mekanizmasıyla ilgili bir sorunu düşündürebilir. Kesin teşhis, uygun elektriksel ve mekanik kontrollerle yapılır.
Motor normal hızda çevriliyor fakat çalışmıyorsa yakıt, ateşleme ve motor yönetimi gibi başka nedenler araştırılmalıdır. Sorun yalnızca sıcak motorda ortaya çıkıyorsa motor sıcakken zor çalışmanın nedenleri, belirtinin doğru ayrılmasına yardımcı olabilir.
