Radyatör, motorun çalışması sırasında oluşan fazla ısıyı dış havaya aktaran parçadır. Motorun içinden geçen soğutma sıvısı ısıyı üzerine alır ve radyatöre taşır. Radyatörden geçen hava da bu ısının uzaklaştırılmasını sağlar. Böylece sıvı, yeniden motorun soğutulmasında kullanılabilir.
Soğutma sisteminin amacı motoru mümkün olduğunca soğuk tutmak değildir. Motorun uygun çalışma sıcaklığına ulaşması ve bu sıcaklığın kontrol altında tutulması gerekir. Radyatör bu görevi termostat, devirdaim pompası, fan ve diğer soğutma sistemi parçalarıyla birlikte yerine getirir.
Radyatör Araçta Nerede Bulunur?
Motor radyatörü çoğu otomobilde aracın ön bölümünde, hava girişlerinin arkasında bulunur. Bu yerleşim, araç hareket ederken oluşan hava akımından yararlanılmasını sağlar. Radyatörün boyutu ve konumu, motorun soğutma ihtiyacına ve aracın tasarımına göre değişebilir.
Ön bölümde birbirine benzeyen birden fazla soğutucu bulunabilir. Klima kondenseri, yağ soğutucusu veya intercooler aynı bölgede yer alabilir. Bu nedenle ön ızgaradan görülen ilk petekli parçanın mutlaka motor radyatörü olduğu düşünülmemelidir.
Radyatörün İçinden Geçen Sıvı Nasıl Soğur?
Radyatörün içinde soğutma sıvısının ilerlediği ince kanallar, bu kanalların çevresinde ise metal kanatçıklar bulunur. Kanatçıklar, havayla temas eden yüzeyi artırarak ısının aktarılmasına yardımcı olur.
Motorda ısınan sıvı radyatöre ulaştığında, taşıdığı ısı önce metal yüzeylere, ardından bu yüzeylerden geçen havaya aktarılır. Sıcaklığı düşen sıvı tekrar soğutma devresine katılır. Bu dolaşımı sağlayan parça, günlük kullanımda devirdaim olarak da adlandırılan soğutma sıvısı pompasıdır.
Radyatörün verimli çalışabilmesi için hem içindeki sıvının hem de dışından geçen havanın yeterli akışa sahip olması gerekir. Kanallardaki tıkanıklıklar veya hava geçişini engelleyen birikintiler, ısı aktarımını azaltabilir.
Termostat ve Radyatör Fanı Ne Yapar?
Motor ilk çalıştırıldığında henüz soğuktur. Termostat, radyatöre giden sıvı akışını sıcaklığa göre düzenleyerek motorun daha kısa sürede çalışma sıcaklığına ulaşmasına yardımcı olur. Sıcaklık yükseldikçe radyatörden geçen akış artırılır. Kontrol yöntemi, kullanılan sisteme göre farklılık gösterebilir.
Araç ilerlerken radyatöre ulaşan hava soğutmaya katkı sağlar. Trafikte beklerken veya düşük hızda giderken bu akış yetersiz kalabilir. Radyatör fanı, ihtiyaç duyulduğunda peteklerin içinden hava geçirerek soğutmayı destekler.
Fanın her zaman çalışması gerekmez. Devreye girme koşulları motor sıcaklığına, klima kullanımına ve aracın kontrol sistemine bağlıdır. Bu yüzden fanın kısa süre çalışıp durması tek başına arıza belirtisi sayılmaz.
Motor Radyatörü ile Klima Radyatörü Aynı mı?
Halk arasında klima radyatörü olarak adlandırılan kondenser, motor radyatöründen farklı bir parçadır. Motor radyatöründe motorun soğutma sıvısı dolaşırken kondenserde klima sisteminin soğutucu akışkanı bulunur.
Kondenser, klima devresindeki ısıyı dışarı aktarır ve soğutucu akışkanın gaz hâlinden sıvıya dönüşmesine yardımcı olur. İki parça benzer görünebilir ve aynı hava akımından yararlanabilir. Buna rağmen farklı devrelerde çalışırlar; bağlantıları ve servis işlemleri aynı değildir.
Radyatörde Hangi Sıvı Kullanılır?
Motor soğutma sisteminde, araç üreticisinin belirlediği özelliklere sahip soğutma sıvısı kullanılmalıdır. Uygun karışım yalnızca donmaya karşı koruma sağlamaz; korozyonun önlenmesine ve sistemin çalışma koşullarına da katkıda bulunur.
Ürün seçimi yalnızca sıvının rengine göre yapılmamalıdır. Kullanılacak sıvının standardı, karışım oranı ve değişim zamanı araç bakım bilgilerine göre belirlenmelidir. Bu konuda antifrizin ne zaman değiştirilmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Hararet Yükselirse Sorun Mutlaka Radyatörde midir?
Motor sıcaklığının yükselmesi yalnızca radyatör arızasından kaynaklanmaz. Düşük sıvı seviyesi, termostat, fan veya devirdaim pompasındaki sorunlar da soğutmayı etkileyebilir. Sıcaklık göstergesi ve ilgili sensörlerin doğru çalışması da değerlendirilmelidir.
Sıvı seviyesi sürekli düşüyorsa yalnızca eksik miktarı tamamlamak yeterli değildir. Motor soğutma suyunun neden eksildiği araştırılmalıdır. Motor sıcakken radyatör veya genleşme kabı kapağı açılmamalıdır; basınçlı sıcak sıvı ciddi yanıklara yol açabilir.
