Triger kayışı, krank mili ile eksantrik milinin uyumlu hareket etmesini sağlayan dişli kayıştır. Pistonların hareketiyle supapların açılıp kapanmasını doğru zamanlamada buluşturur. V kayışı ise motorun hareketini alternatör ve klima kompresörü gibi yardımcı donanımlara iletir.
İkisi de motordan hareket alsa da görevleri farklıdır. Bu nedenle serviste “kayış değişti” denildiğinde hangi kayışın değiştirildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir. V kayışının yenilenmesi, triger bakımının yapıldığı anlamına gelmez.
Triger Kayışı Motorda Hangi Görevi Üstlenir?
Krank mili, pistonların hareketiyle döner. Eksantrik mili ise supapların ne zaman açılıp kapanacağını belirler. Triger kayışı, bu iki mil arasındaki hareket ilişkisini korur.
Kayışın dişleri, dişli kasnaklarla eşleşerek hareketi kaymadan iletir. Burada yalnızca parçaların dönmesi yeterli değildir; birbirlerine göre doğru konumda olmaları da gerekir.
Bazı motorlarda triger kayışı devirdaim pompası gibi başka parçaları da çalıştırabilir. Bu nedenle triger sistemi, kayışın yanında gergi ve yönlendirme rulmanlarıyla birlikte değerlendirilir.
V Kayışı Hangi Parçaları Çalıştırır?
Günlük kullanımda V kayışı denilen yardımcı ekipman kayışı, aracın tasarımına göre alternatörü, klima kompresörünü veya hidrolik direksiyon pompasını çalıştırabilir. Bazı motorlarda devirdaim pompası da bu kayıştan hareket alır.
Modern araçlarda sıklıkla boyuna kanalları bulunan çok kanallı kayış kullanılır. Bu parça, aksesuar kayışı veya kanallı kayış adıyla da anılabilir. Klasik V kesitli kayışla yapısı birebir aynı değildir.
Her araçta bütün yardımcı donanımlar kayışla çalışmaz. Örneğin elektrikli direksiyon sisteminde kayışla döndürülen hidrolik pompa bulunmayabilir. Kayışın görevleri araç donanımına göre belirlenmelidir.
Triger Kayışı ile V Kayışı Nasıl Ayırt Edilir?
Triger kayışında, kasnaklarla eşleşen belirgin enine dişler bulunur. Genellikle koruyucu bir kapağın arkasında çalışır. Kaput açıldığında görülen dış kayışın triger olduğu varsayılmamalıdır.
Çok kanallı yardımcı kayışın iç yüzeyinde ise uzunlamasına uzanan kanallar vardır. Motorun dış tarafındaki farklı kasnakların çevresinden geçebilir.
Görünüm, parçayı tanımaya yardımcı olsa da kesin bilgi motorun teknik dokümanından alınmalıdır. Kontrol amacıyla çalışan motorun kayışlarına yaklaşılmamalı veya koruyucu kapakları sökülmemelidir.
Kayışların Kopması Aynı Sonucu mu Doğurur?
Triger kayışı koptuğunda veya diş atladığında motorun zamanlaması bozulabilir. Motor tasarımına bağlı olarak pistonlarla supaplar çarpışabilir ve ciddi hasar oluşabilir. Hasarın boyutu her motorda aynı değildir.
V kayışı koptuğunda ise çalıştırdığı donanımlar devre dışı kalır. Akü şarjı kesilebilir; kayışın görevine bağlı olarak direksiyon desteği veya soğutma dolaşımı etkilenebilir.
Bu yüzden V kayışı kopması da önemsiz görülmemelidir. Kayış hasarı fark edildiğinde araç güvenli yerde durdurulmalı ve kontrol edilmelidir. Şarj kesintisinin etkilerini anlamak için Akünün Bittiği Nasıl Anlaşılır? yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Triger Zinciri Olan Araçta V Kayışı Bulunur mu?
Evet. Motorun supap zamanlamasında kayış yerine zincir kullanılması, yardımcı ekipman kayışına ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. Aynı motorda triger zinciri ve V kayışı birlikte bulunabilir.
Bazı motorlarda ise yağ içinde çalışmak üzere tasarlanmış triger kayışları kullanılır. Bunlar kuru çalışan kayışlarla aynı bakım koşullarına sahip değildir. Motor tipine uygun parça ve üretici talimatı esas alınmalıdır.
Bakım Kaydında Hangi Bilgiler Yer Almalı?
Yapılan işlemde triger kayışının mı, yardımcı kayışın mı değiştiği açıkça yazılmalıdır. Değişen gergiler, rulmanlar ve varsa devirdaim pompası da kayıtta ayrı gösterilmelidir.
Tarih ve kilometre bilgisi, sonraki bakımın planlanmasını kolaylaştırır. İki kayışın kontrol ve değişim aralıklarının aynı olduğu varsayılmamalıdır.
Triger değişim zamanını ayrıntılı olarak Triger Kayışı Ne Zaman Değişir? Kaç Kilometrede Değiştirilmeli? yazımızda ele alıyoruz. Mevcut kaydın yalnızca “kayış değişimi” şeklinde olması durumunda işlemin kapsamı servisten doğrulanmalıdır.
