Filo araçlarında kilometre başına maliyet, belirli bir dönemde araca ait toplam maliyetin aynı dönemde yapılan kilometreye bölünmesiyle hesaplanır. Formül basittir: Kilometre başına maliyet = Dönem maliyeti ÷ Dönemde yapılan kilometre. Sonucun anlamlı olması, hesaba hangi giderlerin katıldığının açıkça belirlenmesine bağlıdır.
Yalnızca yakıt harcamasını kilometreye bölmek, yakıt maliyetini gösterir. Aracın şirkete toplam maliyetini görmek için bakım, lastik, sigorta ve sahiplik veya kiralama giderleri de değerlendirilmelidir. Bu iki hesabı aynı adla raporlamak yanlış karşılaştırmalara yol açar.
Hesaba Hangi Giderler Dâhil Edilmeli?
Önce raporun kapsamını belirleyin ve bütün araçlarda aynı yöntemi kullanın. Araç odaklı bir maliyet hesabında şu kalemler bulunabilir:
-
Yakıt veya elektrik tüketimi giderleri.
-
Bakım, onarım ve lastik giderleri.
-
Sigorta, vergi ve muayene giderlerinin döneme düşen payı.
-
Kiralık araçlarda kira bedeli ve sözleşme dışı giderler.
-
Şirkete ait araçlarda değer kaybı ve varsa finansman maliyeti.
-
Belirlenen kapsama göre otopark, otoyol ve filo yönetim giderleri.
Sürücü maliyeti veya iş kaybı gibi kalemleri ekliyorsanız raporda ayrıca belirtin. Bunları içeren bir operasyon maliyetiyle yalnızca araç giderlerini içeren hesabı doğrudan karşılaştırmayın.
Kira bedeline bakım veya sigorta dâhilse aynı gideri ikinci kez eklemeyin. Satın alınan araçta da alış bedelinin tamamıyla değer kaybını aynı hesapta birlikte maliyetleştirmeyin. Buradaki amaç, vergi hesabı değil, araçların yönetim açısından karşılaştırılmasıdır.
Maliyet ve Kilometre Aynı Döneme Nasıl Eşleştirilir?
Dönem başı ve dönem sonu kilometrelerini kaydedin. Örneğin ay başında 48.000, ay sonunda 51.000 kilometrede olan araç, o ay 3.000 kilometre yapmıştır. Toplam kilometre sayacını doğrudan bölen olarak kullanmayın.
Yıllık sigorta gibi birden fazla ayı kapsayan giderleri, karşılaştırma için ilgili döneme paylaştırın. Yalnızca ödeme yapılan aya bakmak, o ayı gereğinden pahalı gösterebilir. Değer kaybı tahminlerinde de kullanılan süre ve varsayımları açıkça yazın.
Yakıt alımıyla yakıt tüketimi her ay aynı olmayabilir. Dönem sonunda depoda kalan yakıt, özellikle az kullanılan araçlarda sonucu etkiler. Daha tutarlı takip için Araçta Yakıt Tüketimi Nasıl Takip Edilir? yazısındaki dolum ve kilometre kayıt yöntemini inceleyebilirsiniz.
Örnek Kilometre Maliyeti Hesabı
Aşağıdaki rakamlar, şirkete ait bir araç için hazırlanmış varsayımsal aylık örnektir; piyasa fiyatı değildir.
| Maliyet kalemi | Aylık tutar |
|---|---|
| Yakıt | 9.000 TL |
| Bakım, onarım ve lastik payı | 3.000 TL |
| Sigorta, vergi ve muayene payı | 2.000 TL |
| Değer kaybı payı | 6.000 TL |
| Toplam | 20.000 TL |
Araç aynı ay 4.000 kilometre yaptıysa:
20.000 TL ÷ 4.000 km = 5 TL/km
Yalnızca yakıt maliyeti ise 9.000 TL ÷ 4.000 km = 2,25 TL/km olur. Aradaki fark, yakıt dışındaki giderlerin toplam maliyetteki etkisini gösterir. Örnekte finansman ve diğer giderler bulunmadığından, gerçek hesabınızda mevcut kalemleri ayrıca eklemelisiniz.
Araçlar Nasıl Doğru Karşılaştırılır?
Aynı araç sınıfında ve benzer görevlerde çalışan araçları karşılaştırın. Şehir içinde sık durup kalkan bir dağıtım aracıyla uzun yolda kullanılan aracı yalnızca TL/km üzerinden değerlendirmek yanıltıcı olabilir.
Filo ortalamasını hesaplarken araçların TL/km değerlerinin basit ortalamasını almayın. Filonun toplam maliyetini, filonun toplam kilometresine bölün. Böylece farklı mesafeler yapan araçlar hesaba doğru ağırlıkla katılır.
Az kullanılan araçta sabit giderler daha az kilometreye dağıldığından birim maliyet yükselebilir. Hiç kullanılmayan araçta ise sıfıra bölme yapılamaz; dönem maliyetini ve kullanım dışı kaldığı süreyi ayrı raporlayın.
Maliyet Yükseldiğinde Nereye Bakılmalı?
Önce artışın hangi kalemden geldiğini ayırın: yakıt fiyatı mı yükseldi, tüketim mi arttı, büyük bir onarım mı yapıldı, yoksa araç daha az mı kullanıldı? Tek aylık yüksek tutarla karar vermeden önce birkaç dönemi birlikte inceleyin.
Her kayıt için plaka, tarih, gider türü ve tutar bilgilerini düzenli tutun. Autobioca’nın araç bazlı gider ve bakım takibi, bu bilgileri bir arada değerlendirmenize yardımcı olur. Aynı kapsamla sürdürülen kayıtlar, maliyet artışının nedenini bulmayı kolaylaştırır.
